Večnost govori

Večnost govori: Moša heroj u Balkanskom ratu

Istražujući potpuno drugu temu, naišli smo na članak “Jevreji heroji u Balkanskim ratovima i Svetskom ratu”, objavljenom u prvom broju lista “Beogradske jevrejske novine” od 9. oktobra 1936. Pažljivo čitajući članak naišli smo na ime i prezime koje smo sreli na jednom drugom mestu, Jevrejskom sefardskom groblju u Beogradu.

Kako se navodi u gore pomenutom članku, septembra 1912. g, Kralj i Vlada uputili su proglas narodu o mobilizaciji. Srpska vojska podignuta je radi “oslobođenja braće na jugu od petvekovnog ropstva Turcima. Taj proglas je našao isti jednodušni odjek u srcima jevrejskih građana. Priređena molepstvija u sinagogama za pobedu srpskog oružja bila su svečana, ozbiljna i dirljiva. Prema podacima veroispovednih opština, broj vojnika Jevreja prešao je 600 od celokupnog jevrejskog stanovništva od 5.000 duša u predratnoj Kraljevini Srbiji.”

“Jevrejska saradnja na velikom delu oslobođenja bila je priznata i cenjena od svih krugova javnog mnjenja. Prva svečana pratnja poginulog jevrejskog rezervnog oficira bila je prava manifestacija jevrejskog patriotizma.” U pitanju je bio Moša Amar, viđeniji beogradski trgovac. “Moša je junački osvojivši Uroševac (Ferizović), poginuo u borbi s Arnautima.” On je kao rezervni konjički potporučnik i prvi na čelu svog eskadrona ušao u Ferizović, gde su mu stanovnici dali hleb i so, kao znak predaje. Istog dana, 12. oktobra 1912. godine stradao je zajedno sa celim svojim eskadronom u iznenadnom napadu više od 2.000 Arnauta.

“Kralj je poslao svog prvog ađutanta da ga zastupa na svečanoj pratnji i da izjavi sažaljenje porodici poginulog junaka. Isto to su učinili i Kraljevska vlada, Ministarstvo vojno, kao i ostala ministarstva i razna druga nadleštva. Junačka smrt Amarova bila je toliko cenjena od strane komande III Armije, da je, za uspomenu na nju, nazvala breg na kome se nalaze kasarne u Uroševcu, “Amarov breg”. Amarovo junaštvo opisano je i proslavljeno u svoj dnevnoj štampi. Ilustrovani časopisi doneli su, pored njegove slike, još, u slici predstavljen, sam slučaj njegove junačke pogibije.”

Njegovi posmrtni ostaci preneseni su u Beograd. Tamo su 8. novembra 1912. g. sahranjeni na Jevrejskom groblju u Ratničkoj parceli, gde i danas počivaju. Nadgrobna ploča s njegovim imenom vidljiva je i danas. Nalazi se sa leve strane, prva ploča u polukrugu. Na njoj su ispisani Mošino ime i prezime na hebrejskom i srpskom ćiriličnom pismu. Takođe, na ploči je i nezaobilazni simbol Jevreja, Davidova zvezda. Fotografije su načinjene 24. oktobra 2021. godine prilikom naše posete ovom veličanstvenom mestu.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *